متخصص گوش و حلق و بینی چه بیماریهایی را بررسی میکند؟
گوش، حلق و بینی از آن دسته تخصصهایی است که بسیاری از افراد فقط هنگام گوشدرد، گلودرد یا گرفتگی بینی به آن فکر میکنند؛ اما محدوده کاری این تخصص بسیار گستردهتر از این چند علامت ساده است. متخصص گوش و حلق و بینی بیماریها و اختلالات مربوط به گوش، بینی، سینوسها، گلو، لوزهها، حنجره، صدا، تعادل، شنوایی و بخشی از مشکلات سر و گردن را بررسی و درمان میکند.
گاهی یک علامت ساده مثل کیپ شدن گوش، گرفتگی بینی یا خشونت صدا بعد از چند روز بهتر میشود و جای نگرانی جدی ندارد. اما اگر همین علائم طولانی شوند، مرتب تکرار شوند یا با نشانههایی مثل تب، درد شدید، کاهش شنوایی، سرگیجه، خونریزی، تنگی نفس یا مشکل در بلع همراه باشند، بهتر است توسط پزشک بررسی شوند.
این صفحه برای همین هدف آماده شده است؛ اینکه بدانید چه مشکلاتی به حوزه گوش و حلق و بینی مربوط میشوند، چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید و هنگام انتخاب متخصص به چه نکاتی توجه داشته باشید. در ادامه نیز میتوانید لیست پزشکان گوش، حلق و بینی را مشاهده کرده و بر اساس شهر، آدرس، زمان فعالیت یا شرایط موردنظر خود، پزشک مناسب را انتخاب کنید.
چه زمانی باید به متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنیم؟
بسیاری از بیماریهای گوش، حلق و بینی در شروع شبیه سرماخوردگی، آلرژی یا خستگی ساده به نظر میرسند. همین موضوع باعث میشود بعضی افراد مراجعه به پزشک را عقب بیندازند. البته هر عطسه، گلودرد یا گرفتگی بینی نیاز به مراجعه فوری ندارد، اما بعضی نشانهها ارزش پیگیری بیشتری دارند.
اگر گرفتگی بینی طولانیمدت، سینوزیت مکرر، گوشدرد، وزوز گوش، کاهش شنوایی، سرگیجه، گلودردهای تکراری، خرخر شبانه، تغییر طولانیمدت صدا، مشکل در بلع، خونریزی مکرر بینی یا احساس توده در گردن دارید، بهتر است موضوع را با پزشک بررسی کنید. تشخیص درست معمولا باعث میشود درمان زودتر شروع شود و از مزمن شدن مشکل جلوگیری گردد.
بیماریهای شایع گوش
گوش فقط عضو شنوایی نیست. بخش داخلی گوش نقش مهمی در تعادل بدن دارد. به همین دلیل مشکلات گوش ممکن است فقط با درد یا کمشنوایی بروز نکنند، بلکه گاهی با سرگیجه، حالت تهوع، عدم تعادل یا وزوز گوش همراه میشوند.
عفونت گوش
عفونت گوش یکی از دلایل شایع مراجعه به پزشک گوش و حلق و بینی است. این مشکل در کودکان بیشتر دیده میشود، اما بزرگسالان هم ممکن است درگیر آن شوند. عفونت میتواند در گوش خارجی، گوش میانی یا بخشهای عمیقتر اتفاق بیفتد.
علائم معمول عفونت گوش شامل گوشدرد، تب، احساس فشار یا پری در گوش، کاهش شنوایی موقت، بیقراری در کودکان و گاهی ترشح از گوش است. درمان به نوع و شدت عفونت بستگی دارد و همیشه هم نیاز به آنتیبیوتیک نیست. به همین دلیل مصرف خودسرانه دارو، مخصوصا قطره گوش یا آنتیبیوتیک، میتواند مشکل را پیچیدهتر کند.
وزوز گوش
وزوز گوش یعنی فرد صدایی مثل سوت، زنگ، خشخش، همهمه یا ضربان را در گوش یا سر خود احساس کند، در حالی که منبع خارجی مشخصی برای آن وجود ندارد. وزوز گوش ممکن است موقتی باشد، مثلا بعد از قرار گرفتن در محیط پر سر و صدا، اما اگر ادامهدار شود باید بررسی شود.
علت وزوز گوش میتواند تجمع جرم گوش، کاهش شنوایی، آسیب صوتی، اختلالات گوش میانی، بعضی داروها، مشکلات عروقی یا فشارهای عصبی باشد. متخصص گوش و حلق و بینی با معاینه، بررسی شنوایی و در صورت نیاز آزمایشهای تکمیلی، علت احتمالی را پیدا میکند.
کاهش شنوایی
کمشنوایی میتواند تدریجی یا ناگهانی باشد. کاهش شنوایی تدریجی در بعضی افراد با افزایش سن، قرار گرفتن طولانیمدت در معرض صداهای بلند، سابقه عفونتهای مکرر یا مشکلات پرده گوش و استخوانچههای گوش دیده میشود.
اما کاهش شنوایی ناگهانی، مخصوصا اگر در یک گوش اتفاق بیفتد، موضوعی جدی است و باید سریع بررسی شود. بعضی افراد آن را با جرم گوش، آلرژی یا گرفتگی ساده اشتباه میگیرند، در حالی که بررسی زودهنگام میتواند در نتیجه درمان اهمیت زیادی داشته باشد.
سرگیجه و اختلال تعادل
همه سرگیجهها مربوط به گوش نیستند، اما گوش داخلی یکی از مراکز مهم کنترل تعادل بدن است. اگر فرد احساس کند محیط دور سرش میچرخد، هنگام تغییر وضعیت دچار سرگیجه میشود، همراه سرگیجه حالت تهوع دارد یا تعادلش به هم میخورد، ممکن است نیاز به ارزیابی گوش داخلی داشته باشد.
بیماریهای شایع بینی و سینوسها
بینی فقط مسیر ورود هوا نیست. این عضو وظیفه گرم و مرطوب کردن هوا، فیلتر کردن ذرات، کمک به بویایی و تأثیر بر کیفیت صدا را هم بر عهده دارد. به همین دلیل گرفتگی بینی یا مشکلات سینوسی میتواند روی خواب، تمرکز، تنفس، بویایی و کیفیت زندگی روزمره تأثیر بگذارد.
سینوزیت
سینوزیت به التهاب یا عفونت سینوسها گفته میشود. این مشکل ممکن است بعد از سرماخوردگی، آلرژی، انحراف تیغه بینی، پولیپ بینی یا عوامل دیگر ایجاد شود. سینوزیت میتواند حاد باشد و طی مدت کوتاهی بهتر شود، یا به شکل مزمن ادامه پیدا کند.
علائم شایع سینوزیت شامل گرفتگی بینی، ترشحات غلیظ، درد یا فشار در صورت، درد اطراف چشمها و پیشانی، کاهش بویایی، سردرد، بوی بد دهان و ترشحات پشت حلق است. در موارد مزمن، بیمار ممکن است همیشه احساس سنگینی سر، خلط پشت حلق یا تنفس سخت از بینی داشته باشد.
آلرژی بینی
آلرژی بینی یا رینیت آلرژیک یکی از مشکلات شایع است. عطسههای پشت سر هم، آبریزش بینی، خارش بینی، خارش چشم، گرفتگی بینی و بدتر شدن علائم در فصلهای خاص میتواند نشانه آلرژی باشد.
اگر آلرژی کنترل نشود، ممکن است زمینهساز سینوزیت، اختلال خواب، کاهش تمرکز، خستگی روزانه و تشدید مشکلات تنفسی شود. درمان آلرژی فقط مصرف مقطعی دارو نیست؛ گاهی لازم است عوامل محرک شناسایی شوند و سبک زندگی بیمار هم اصلاح شود.
انحراف بینی
انحراف تیغه بینی زمانی اتفاق میافتد که دیواره میانی بینی به یک سمت منحرف شده باشد و مسیر تنفس را تنگ کند. همه انحرافها نیاز به جراحی ندارند، اما اگر باعث گرفتگی شدید بینی، خرخر، سینوزیتهای مکرر، تنفس دهانی یا اختلال خواب شود، باید بررسی دقیقتری انجام شود.
بعضی افراد فکر میکنند هر گرفتگی بینی به معنی انحراف است، در حالی که آلرژی، پولیپ، التهاب مزمن یا بزرگی شاخکهای بینی هم میتوانند علائم مشابه ایجاد کنند. تشخیص این موارد با معاینه پزشک مشخص میشود.
پولیپ بینی
پولیپ بینی تودهای نرم و غیرسرطانی است که معمولا در اثر التهاب مزمن داخل بینی و سینوسها ایجاد میشود. پولیپ میتواند باعث گرفتگی بینی، کاهش بویایی، ترشحات پشت حلق، خرخر و سینوزیتهای مکرر شود.
درمان پولیپ به اندازه، شدت علائم و شرایط بیمار بستگی دارد. گاهی درمان دارویی کافی است و گاهی بیمار به بررسی بیشتر یا جراحی نیاز پیدا میکند.
خونریزی بینی
خونریزی بینی در بسیاری از موارد به دلیل خشکی هوا، دستکاری بینی، ضربه، حساسیت یا تحریک مخاط بینی ایجاد میشود. اما اگر خونریزیها تکرار شوند، شدید باشند، بدون علت مشخص رخ دهند یا با مصرف داروهای رقیقکننده خون همراه باشند، بهتر است توسط پزشک بررسی شوند.
بیماریهای حلق، لوزه و حنجره
مشکلات حلق و حنجره معمولا با گلودرد، گرفتگی صدا، سرفه، احساس گیر کردن چیزی در گلو یا مشکل بلع خود را نشان میدهند. این علائم در بسیاری از موارد ساده و گذرا هستند، اما وقتی طولانی میشوند یا مدام برمیگردند، نیاز به بررسی دارند.
التهاب و عفونت لوزهها
لوزهها بخشی از سیستم دفاعی بدن هستند، اما گاهی خودشان دچار التهاب و عفونت مکرر میشوند. گلودرد شدید، تب، بوی بد دهان، دشواری بلع، تورم غدد گردن و لکههای سفید روی لوزهها از علائم شایع التهاب لوزه است.
در بعضی افراد، عفونت لوزهها آنقدر تکرار میشود که زندگی روزمره، خواب، تغذیه یا حضور در مدرسه و محل کار را تحت تأثیر قرار میدهد. در چنین شرایطی پزشک بر اساس تعداد دفعات عفونت، شدت علائم و وضعیت عمومی بیمار درباره نوع درمان تصمیم میگیرد.
گلودرد مزمن
گلودردی که چند روز بعد از سرماخوردگی بهتر میشود معمولا نگرانکننده نیست. اما گلودردی که هفتهها ادامه دارد یا مرتب تکرار میشود، میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از آلرژی و ترشحات پشت حلق گرفته تا رفلاکس معده، خشکی هوا، مصرف دخانیات، استفاده زیاد از صدا یا عفونتهای مزمن.
درمان گلودرد مزمن بدون تشخیص علت، معمولا نتیجه خوبی ندارد. به همین دلیل بهتر است پزشک ابتدا مشخص کند مشکل از حلق است، از بینی و سینوسهاست، از معده و رفلاکس است یا از حنجره.
گرفتگی و تغییر صدا
گرفتگی صدا بعد از فریاد زدن، سرماخوردگی یا استفاده زیاد از صدا ممکن است طبیعی باشد. اما اگر تغییر صدا بیش از دو تا سه هفته ادامه پیدا کند، مخصوصا در افراد سیگاری، افرادی که زیاد از صدای خود استفاده میکنند یا کسانی که همراه آن درد، مشکل بلع یا احساس توده در گردن دارند، بررسی حنجره اهمیت پیدا میکند.
متخصص گوش و حلق و بینی میتواند با معاینه و در صورت نیاز مشاهده حنجره، علت گرفتگی صدا را بررسی کند. مشکلاتی مثل التهاب تارهای صوتی، ندول صوتی، رفلاکس، پولیپ حنجره یا سایر بیماریها ممکن است باعث تغییر صدا شوند.
مشکل بلع
دشواری در بلع، درد هنگام بلع یا احساس گیر کردن غذا در گلو نباید نادیده گرفته شود، مخصوصا اگر ادامهدار باشد. گاهی علت ساده است، اما گاهی نیاز به بررسی دقیقتر حلق، حنجره، مری یا ساختارهای اطراف وجود دارد.
خرخر و وقفه تنفسی در خواب
خرخر همیشه فقط یک صدای آزاردهنده نیست. در بعضی افراد، خرخر میتواند با وقفه تنفسی در خواب همراه باشد؛ یعنی فرد هنگام خواب برای لحظاتی دچار قطع یا کاهش تنفس میشود. این وضعیت ممکن است باعث خواب بیکیفیت، خستگی روزانه، سردرد صبحگاهی، کاهش تمرکز و تحریکپذیری شود.
متخصص گوش و حلق و بینی در بررسی خرخر و مشکلات تنفسی خواب، مسیر بینی، حلق، لوزهها، کام نرم، زبان کوچک و سایر ساختارهای راه هوایی را ارزیابی میکند. گاهی علت، گرفتگی بینی یا بزرگی لوزههاست و گاهی لازم است بیمار برای بررسیهای تخصصیتر خواب ارجاع داده شود.
در کودکان، خرخر مداوم، تنفس دهانی، خواب ناآرام، تعریق شبانه، بدخلقی روزانه یا افت تمرکز میتواند نشانهای از مشکل تنفسی هنگام خواب باشد و بهتر است جدی گرفته شود.
مشکلات گوش و حلق و بینی در کودکان
کودکان به دلیل شرایط رشد، تماس بیشتر با عفونتها و تفاوت ساختار گوش و حلق، بیشتر از بزرگسالان دچار برخی مشکلات ENT میشوند. عفونت گوش میانی، بزرگی لوزه سوم، التهاب لوزهها، تنفس دهانی، خرخر شبانه، کاهش شنوایی موقت، تأخیر گفتار به دلیل کمشنوایی و گرفتگی بینی از موارد شایع در کودکان هستند.
والدین معمولا وقتی کودک گوشدرد شدید دارد یا تب میکند سریعتر متوجه مشکل میشوند، اما بعضی علائم آرامتر هستند و ممکن است دیرتر دیده شوند. برای مثال کودکی که صدای تلویزیون را زیاد میکند، به صدا زدن پاسخ نمیدهد، مدام دهانش باز است، شبها خرخر میکند یا در مدرسه تمرکز کافی ندارد، ممکن است نیاز به بررسی گوش، بینی یا لوزهها داشته باشد.
درمان کودکان باید با دقت بیشتری انجام شود و مصرف خودسرانه دارو، مخصوصا آنتیبیوتیک یا قطره گوش، توصیه نمیشود.
آیا همه مشکلات گوش و حلق و بینی نیاز به جراحی دارند؟
خیر. تصور اشتباهی وجود دارد که مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی یعنی احتمال جراحی بالا است. در حالی که بسیاری از مشکلات این حوزه با درمان دارویی، شستوشو، مراقبتهای درست، کنترل آلرژی، اصلاح سبک زندگی یا پیگیری منظم درمان میشوند.
جراحی معمولا زمانی مطرح میشود که درمانهای سادهتر کافی نباشند یا مشکل ساختاری وجود داشته باشد. برای مثال در برخی موارد انحراف شدید بینی، پولیپ مقاوم، عفونتهای مکرر لوزه، بزرگی لوزه سوم، مشکلات خاص گوش یا بعضی بیماریهای حنجره و سر و گردن، پزشک ممکن است گزینه جراحی را بررسی کند.
تصمیم نهایی به سن بیمار، شدت علائم، سابقه بیماری، نتیجه معاینه، پاسخ به درمانهای قبلی و نظر تخصصی پزشک بستگی دارد.
قبل از مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی چه چیزهایی را آماده کنیم؟
برای اینکه ویزیت دقیقتر و مفیدتر باشد، بهتر است قبل از مراجعه چند نکته را آماده کنید. زمان شروع علائم، شدت و تکرار آنها، وجود تب، درد، ترشح، خونریزی، سرگیجه یا کاهش شنوایی، سابقه آلرژی، آسم، رفلاکس، عفونتهای مکرر یا جراحی قبلی و داروهایی که مصرف کردهاید، همگی برای پزشک مهم هستند.
اگر قبلا آزمایش، عکس، سیتیاسکن، تست شنوایی یا نسخه پزشکی داشتهاید، همراه داشتن آنها میتواند به تصمیمگیری بهتر کمک کند. در کودکان نیز وضعیت خواب، تنفس دهانی، خرخر، تمرکز، گفتار و واکنش به صداها را برای پزشک توضیح دهید.
چه علائمی را نباید عقب انداخت؟
برخی نشانهها بهتر است سریعتر بررسی شوند. این علائم لزوما به معنی بیماری خطرناک نیستند، اما تأخیر در مراجعه میتواند تشخیص و درمان را سختتر کند.
کاهش شنوایی ناگهانی، مخصوصا در یک گوش، یکی از مواردی است که باید جدی گرفته شود. همچنین تنگی نفس، مشکل شدید در بلع، درد شدید گوش همراه با تب یا ترشح، خونریزی بینی شدید یا مکرر، سرگیجه شدید و ناگهانی، گرفتگی صدای طولانی، توده گردن، کاهش وزن بیدلیل یا گلودرد طولانیمدت نیاز به بررسی پزشکی دارد.
در کودکان نیز خواب همراه با وقفه تنفسی، کبودی لبها، بیحالی شدید، تب بالا، درد شدید گوش یا ترشح از گوش باید سریعتر پیگیری شود.
انتخاب پزشک گوش و حلق و بینی مناسب در منشی724
انتخاب پزشک مناسب فقط به نام تخصص محدود نمیشود. بهتر است هنگام انتخاب متخصص گوش و حلق و بینی به چند نکته توجه کنید؛ از جمله شهر و محدوده مطب، زمانهای حضور پزشک، نوع خدمات، تجربه پزشک در مشکل موردنظر شما، امکان نوبتگیری آسان و دسترسی به اطلاعات تماس یا آدرس.
در منشی724 تلاش شده مسیر انتخاب و ارتباط با پزشکان سادهتر شود. شما میتوانید در همین صفحه، لیست پزشکان گوش، حلق و بینی را مشاهده کنید و بر اساس شرایط خود، گزینه مناسبتری را انتخاب نمایید. اگر مشکل شما مربوط به گوشدرد، کمشنوایی، سینوزیت، گرفتگی بینی، خرخر، گلودرد مزمن، گرفتگی صدا یا سایر بیماریهای مرتبط است، شروع از همین صفحه میتواند شما را سریعتر به پزشک مرتبط برساند.
این محتوا برای آگاهی عمومی نوشته شده و جایگزین معاینه، تشخیص یا درمان توسط پزشک نیست. در صورت وجود علائم شدید، طولانی یا نگرانکننده، مراجعه به پزشک را عقب نیندازید.
ویژه
